We hebben de bijbel niet meer nodig. Ik vraag me af wat wel nodig is, om onze moraal nu zelf af te kunnen maken? Misschien een andere gereïncarneerde God … Een westerse filosoof demonstreerde dit met Thus spoke Zarathustra. Zo besloot Friedrich Nietzsche, een Duitser uit de 19e eeuw, een bestaand godsbeeld opnieuw te scheppen. Hoewel zijn boek eindelijk naast mijn bed is, ligt het weg te rotten. Door het decreet uit 1685 waarmee de Franse koning Lodewijk XIV zijn waarheid demonstreert over de omgang met zwarte slaven, ben ik nu even afgeleid van Nietzsche’s boek. Ik zie Boni werken aan Code Blanc. 

08 SheMacho opening (8).JPG

opening expo SHEMACHO – I challenge I (2012) 

Verenigde illusie

Gedocumenteerde religieuze overtuigingen zijn illusies. Winti is een voorbeeld van een ongedocumenteerd drogbeeld. Je zou kunnen zeggen: allemaal schoonheden van waan-identiteiten. Mi sabi! ‘Zijn dergelijke wetten nog nodig om onszelf zo ouderwets in stand te houden?’ Ik vraag me alleen maar af: waarom niet een volledig nieuw uitgangspunt voor god of onszelf samenstellen? Het existentialisme – een filosofische/literaire stroming waarin de afwezigheid van god individuele vrijheid, verantwoordelijkheid en individualiteit vooropstelt – geeft mensen alle ruimte om van die verouderde leugens af te stappen. Want ‘ik moet het toch lekker zelf weten’. Als je openminded naar de wereld durft te kijken, zie je hoe religie ook transformeert. Juist door ons blijven zoeken naar de moraal, die steeds een evolutie ondergaat. Zie je niet dat sommige collectieve overtuigingen langzaam dood gaan? Daarom is het handig om zelf de vrijheid te gebruiken om het zijn zin te geven. Zonder een gepersonifieerde god. Of, als je god echt wil zien, kijk gerust in de spiegel. Of, kijk naar een kunstwerk dat je ziel raakt. Maar ach … dat je niet zo hebt leren kijken, maakt dat je de verantwoordelijkheid over je eigen leven niet zelf durft te nemen.

 

Een andere religie?

Zelfs de wetenschap kan het volgens mij nu ook bijna niet meer aan. Tenminste, als ik goed genoeg kan aanvoelen wat Quantum Physics ons wil vertellen. Ik probeer mezelf alleen maar af te vragen wat er gebeurt als we massaal opstaan en vanuit onze eigen kracht verder durven? Zo verandert individualisme in vogelvlucht in een hele nieuwe vorm van politiek: participatie vanuit elke schakel. Daarom is mijn overtuiging dat wie ook de andere gedaante van religie wel bewust aanhangt veel beter kan bijdragen. Dat we liever ophouden met de oude methoden staat voor mij vast. Ook de atheïsten (die een andere vorm van gelovigen zijn) zullen het anders moeten doen. We zoeken allemaal als spiritueel wezen toch naar iets dat dieper verscholen ligt? Kijk maar zelf wat gebeurt met het portret waarin Nietzsche het geloof van een ongelovige beschildert met ‘God is dood!’. Deze performance – die is verpakt als een plat en veel te licht ding, met aan de binnenkant vergeeld papier – brengt me slechts de associatie van een smerig archiefstuk. Dan geef ik toe: het is dezelfde drang die maakt dat ook wetenschap transformeert. Zo is de kunst volgens mij geworden, wat nu bijdraagt aan een betere collectieve bewustzijn. Omdat we meer dan alles willen, en uitkomen op niets, scheppen we met de kunst dus liever zelf onze eigen waarheden. Mij motiveert dit spel wel om bij te dragen. Zo kan ik me steeds van mijn eigen standpunt verplaatsen. Ik denk na: het leven dat zo absurd is, staat helemaal niet stil.

 

Persoonlijke ervaring

Zo duwde de zoektocht mij naar het Nyun Sten festival. Een programma in script schrijven van Artlab.sr, die een samenwerking aanging met de Schrijversvakschool Paramaribo en Right About Now Inc. ‘Dit gaat ons in Suriname leiden naar een apotheose.’ Ik werd toen overtuigd door iets. Dus gooide ik alles dat we hier hebben, lekker door elkaar. Het stuk Pur’Blaka dat Tolin Alexander in 2017 regisseerde, ontstond toen. Hij maakte er een fantastisch eindresultaat van. De acteurs gaven echt alles bij de viering van 180 jaar Theater Thalia. Dan wilde ik uiteraard ook verder gaan, en Tintin Pesepese kwam bij me op als het tweede deel van dat ding. In die periode nam Ruth San A Jong mij verder mee: om een jaar onder haar vleugels te vertoeven. Soms als ze me door elkaar schudde, dacht ik: luku wan tra ka dya. Met haar deze zoektocht voortzetten was een eer. Alweer kon het ding me niet met rust laten, en Drai Baka is het laatste deel.

09 Pur'blaka 170513 (70).JPG

voorstelling ‘Pur Blaka’ i.v.m. 180 jaar viering van theater Thalia (2017)

Met een trilogie ploeter ik zelf iets. Of het me lukt om met alles hier iets te maken … Wie ben ik? Dus laat ik het verhaal zijn en gaan, zoals het zelf wil. Nu krijg ik de opdracht dat een ander ermee verder aan de slag moet. Hij zal die hebi ook helpen dragen. Misschien is het Boni die het me zegt? Mi no sabi! Net als die andere gekken toen, laat ik het stuk KROYWARA los. Ay boy, a bere dis’ na wan hebi san’ fu tya.